Segregacja śmieci – kolory pojemników, zasady i wyjątki

Odpowiednia segregacja śmieci to obowiązek każdego mieszkańca Polski, ale również realny wkład w ochronę środowiska. Aby ułatwić codzienną selekcję odpadów, w całym kraju obowiązuje jednolity system oznaczania pojemników. Kolory koszy na śmieci nie są przypadkowe – informują, gdzie powinny trafić konkretne odpady. Co dokładnie oznacza każdy z tych kolorów i jakich błędów unikać przy segregacji?

Kolory koszy do segregacji – podstawowe zasady

Zgodnie z wprowadzonym w 2017 roku Jednolitym Systemem Segregacji Odpadów (JSSO), odpady dzielimy na pięć głównych frakcji. Każda z nich ma przypisany kolor pojemnika, co ma na celu uproszczenie procesu i ujednolicenie go w skali kraju. Dzięki temu niezależnie od miejsca zamieszkania – czy to wieś, czy duże miasto – obowiązują te same zasady.

Oto podstawowe kolory w segregacji śmieci:

• niebieski pojemnik – papier,
• zielony pojemnik – szkło,
• żółty pojemnik – metale i tworzywa sztuczne,
• brązowy pojemnik – odpady biodegradowalne,
• czarny pojemnik – zmieszane odpady komunalne.

System kolorystyczny ma ułatwiać intuicyjne poruszanie się po zasadach sortowania i redukować liczbę błędów. Warto jednak znać szczegóły dotyczące zawartości każdego pojemnika – ponieważ niewłaściwa segregacja śmieci może skutkować dodatkowymi opłatami (w tym mandatem lub karą od wspólnoty mieszkaniowej/spółdzielni), lub też  odmową odbioru odpadów.

Przeczytaj więcej: Jak segregować śmieci w domu? Wszystko, co warto wiedzieć

Oznaczenie koszy na śmieci – kolory i ich znaczenie

Niebieski pojemnik – papier

Do niebieskiego kosza wrzucamy: gazety, książki, zeszyty, papier biurowy, kartony, papier opakowaniowy, torby papierowe. Należy unikać wrzucania zatłuszczonych opakowań, ręczników papierowych, tapet i kartonów po mleku czy sokach – te ostatnie to odpady wielomateriałowe, które powinny trafić do pojemnika żółtego.

Zielony pojemnik – szkło

Kolor zielony przypisany jest szklanym opakowaniom. Do tego pojemnika trafiają: butelki po napojach, słoiki (bez zakrętek), szklane opakowania po żywności. Nie wrzucamy tu ceramiki, luster, szyb okiennych, żarówek ani zniczy z woskiem – są to inne odpady, które wymagają specjalnego traktowania.

Warto też pamiętać, że szkło opakowaniowe różni się od tego używanego na przykład w budownictwie. Pojemniki komunalne są przeznaczone jedynie na tzw. szkło stołowe.

Żółty pojemnik – tworzywa sztuczne i metale

Do pojemnika koloru żółtego wrzucamy: plastikowe butelki, opakowania po chemii gospodarczej, puszki aluminiowe, kapsle, zakrętki, folię aluminiową, opakowania po kosmetykach (np. puste tubki po kremach). Nie należy wrzucać tam plastikowych zabawek, opakowań z resztkami jedzenia ani sprzętu elektronicznego.

Brązowy pojemnik – odpady biodegradowalne

Kolor brązowy oznacza, że pojemnik przeznaczony jest na tzw. bioodpady. Można tu wyrzucać: obierki, resztki owoców i warzyw, fusy z kawy i herbaty, skoszoną trawę, liście, drobne gałęzie, skorupki jaj i niezanieczyszczone resztki jedzenia.

Czego nie wrzucamy do brązowego pojemnika? Kości, mięsa, produktów mlecznych, oleju jadalnego, ziemi, kamieni, popiołu ani odchodów zwierząt.

Czarny pojemnik – odpady zmieszane

Kosz czarny to miejsce na to, co nie kwalifikuje się do żadnej z powyższych kategorii i nie nadaje się do odzysku. Można tu wrzucić: zużyte środki higieniczne, sierść, zużyte gąbki, zatłuszczone papiery, plastikowe opakowania z resztkami tłuszczu, ceramikę użytkową, niedopałki.

Nie wolno tu wrzucać: elektroodpadów, baterii, leków, odpadów budowlanych, sprzętu AGD, farb, olejów ani opon.

Przeczytaj także: Czy brudne odpady trzeba myć przed wyrzuceniem? Jak segregować odpady?

Oznaczenia koszy na śmieci – kolory dla odpadów specjalnych

Warto pamiętać, że segregacja śmieci nie kończy się na pięciu kolorach pojemników. Istnieją też inne rodzaje odpadów, które wymagają osobnego zagospodarowania. Przykłady:

• baterie i akumulatory – specjalne pojemniki (najczęściej czerwone lub szare) w szkołach, sklepach, urzędach,
• leki przeterminowane – oddawane do aptek z wyznaczonym punktem odbioru,
• elektrośmieci – zbierane podczas gminnych akcji lub odbierane przez punkty selektywnej zbiórki (PSZOK).

Co z odpadami po remoncie?

Odpady budowlane i poremontowe – jak gruz, papa, wełna mineralna, styropian czy płyty gipsowe – nie mogą trafić do standardowych pojemników – oznaczonych kolorami. Wymagają osobnej utylizacji i najczęściej zbierane są do specjalnych kontenerów. Takie pojemniki można wynająć od firm zajmujących się odbiorem odpadów budowlanych – to rozwiązanie wygodne i zgodne z przepisami.

Przeczytaj więcej: Gdzie wyrzucić odpady budowlane po remoncie?

Kolory śmietników a najczęstsze błędy w segregacji odpadów

Choć system segregacji odpadów opiera się na prostych zasadach, w praktyce wielu osobom zdarzają się błędy. Do najczęstszych należą te, o których powiedzieliśmy nieco we wcześniejszej części artykułu:

• wrzucanie zatłuszczonych opakowań po jedzeniu do pojemnika niebieskiego, podczas gdy powinny trafić do zmieszanych. Dotyczy to również ręczników papierowych.
• umieszczanie szkła stołowego (np. kieliszków, naczyń żaroodpornych) w zielonym pojemniku – taki odpad ma inną temperaturę topnienia niż szkło opakowaniowe (słoiki, butelki) i powinien trafić do czarnego pojemnika lub na PSZOK.
• zostawianie resztek jedzenia w opakowaniach – np. jogurtów, mięsa, przetworów – zanieczyszczają surowiec wtórny i mogą spowodować, że cała partia trafi do spalenia lub na wysypisko. Warto doprecyzować, że nie trzeba myć pojemników – warto jednak zadbać, aby nie znajdowały się w nich istotne ilości jedzenia. 
• wrzucanie pieluch, podpasek i innych odpadów higienicznych do pojemników bio lub żółtych – to odpady zmieszane, które nie podlegają recyklingowi.
• segregowanie odpadów bio w foliowych reklamówkach – odpady organiczne powinny trafiać luzem lub w woreczkach biodegradowalnych, nie w zwykłym plastiku.
• wrzucanie zużytych baterii i sprzętów elektronicznych do odpadów zmieszanych – tego typu odpady zawierają metale ciężkie i powinny być oddane w specjalnych punktach zbiórki.
• niewłaściwe traktowanie styropianu – opakowaniowy (np. po sprzęcie RTV) należy wrzucać do żółtego pojemnika, ale budowlany – tylko do PSZOK lub kontenera na odpady poremontowe.
• Mylenie odpadów biodegradowalnych z ogrodowymi – nie każdy liść czy trawa trafia do pojemnika bio.
• brak rozdzielenia materiałów przed wyrzuceniem – np. nieoderwanie metalowej zakrętki od szklanej butelki czy plastikowej taśmy z kartonu opakowaniowego – utrudnia to proces recyklingu.

Segregacja śmieci wymaga nie tylko znajomości kolorów koszy, ale także świadomości, czym są surowce wtórne i – co nie zawsze jest oczywiste – kiedy przestają nimi być.